Romanów – Muzeum Józefa Ignacego Kraszewskiego i zabytkowy dwór na Lubelszczyźnie

Romanów to niewielka wieś w województwie lubelskim, której najważniejszym zabytkiem jest rodzinny dwór Kraszewskich. W otoczonej parkiem rezydencji działa muzeum poświęcone Józefowi Ignacemu Kraszewskiemu – jednemu z najbardziej pracowitych i wszechstronnych polskich pisarzy XIX wieku, autorowi między innymi „Starej baśni”.

Miejsce zachowało atmosferę dawnej ziemiańskiej siedziby. Wizyta pozwala poznać zarówno życie i ogromny dorobek Kraszewskiego, jak i historię jego rodziny, dworu oraz kultury polskiej w okresie zaborów.

Romanów – wieś związana z rodziną Kraszewskich

Romanów znajduje się w powiecie bialskim, na terenie gminy Sosnówka. Majątek należał wcześniej do rozległych dóbr Sapiehów, natomiast na początku XIX wieku kupili go Anna i Błażej Malscy, dziadkowie pisarza ze strony matki.

W latach 1806–1812 na miejscu starszego drewnianego domu wznieśli murowany, klasycystyczny dwór. Właśnie tutaj wychowywał się Józef Ignacy Kraszewski, który trafił pod opiekę dziadków jako małe dziecko i spędził w Romanowie kilkanaście pierwszych lat życia.

Choć w późniejszym okresie mieszkał w wielu miejscach i dużo podróżował, Romanów pozostał dla niego krainą dzieciństwa, do której wracał we wspomnieniach i twórczości.

Józef Ignacy Kraszewski – nie tylko autor „Starej baśni”

Józef Ignacy Kraszewski urodził się w 1812 roku w Warszawie. Był powieściopisarzem, poetą, publicystą, historykiem, wydawcą, kolekcjonerem, rysownikiem i działaczem społecznym.

Pozostawił setki utworów literackich, w tym powieści historyczne i obyczajowe. Najbardziej znanym dziełem pozostaje „Stara baśń”, rozpoczynająca cykl powieści przedstawiających dzieje Polski.

Jego twórczość odegrała ważną rolę w podtrzymywaniu wiedzy o historii i kulturze kraju w okresie zaborów. Muzeum w Romanowie pokazuje jednak, że Kraszewski był postacią znacznie bardziej wszechstronną, niż może sugerować znajomość jednej szkolnej lektury.

Historia dworu w Romanowie

Po dziadkach majątek przejęli rodzice pisarza, a następnie jego młodszy brat Kajetan Kraszewski – kolekcjoner, pisarz, muzyk i miłośnik astronomii.

W 1858 roku dwór został uszkodzony przez pożar. Podczas późniejszej przebudowy otrzymał piętro w środkowej części, reprezentacyjny portyk z czterema kolumnami oraz taras od strony ogrodu. W takim kształcie zachował charakter dziewiętnastowiecznej siedziby ziemiańskiej.

Kolejny tragiczny pożar nastąpił w 1943 roku, kiedy dwór został podpalony i zamienił się w ruinę. Po wojnie majątek upaństwowiono, a w 1958 roku podjęto decyzję o utworzeniu muzeum. Odbudowa trwała do 1962 roku, kiedy placówkę uroczyście otwarto.

Co można zobaczyć w muzeum?

Ekspozycja przedstawia życie, twórczość i różnorodne zainteresowania Kraszewskiego. Zgromadzono tutaj rękopisy, dawne wydania jego dzieł, dokumenty, fotografie, portrety oraz przedmioty związane z pisarzem i jego rodziną.

Szczególnie interesujące są rysunki, akwarele i obraz olejny autorstwa Kraszewskiego, pokazujące jego mniej znaną działalność artystyczną. Muzeum posiada również niemal kompletną kolekcję książkowych wydań jego twórczości oraz czasopisma, z którymi współpracował.

Wśród pamiątek rodzinnych znajdują się dokumenty pochodzące z XVIII i XIX wieku, osobiste przedmioty oraz książki z dawnej biblioteki romanowskiej. Cennym zabytkiem jest pierwsze wydanie „Sonetów krymskich” Adama Mickiewicza z 1826 roku, opatrzone autografami.

Więcej informacji o kolekcji można znaleźć na oficjalnej stronie muzeum.

Zabytkowy park i aleja świerkowa

Dwór otacza rozległy park, którego początki sięgają przełomu XVII i XVIII wieku. Zachował się w nim czytelny układ dawnego ogrodu z alejami, szpalerami grabowymi oraz pozostałościami fosy.

Szczególne znaczenie ma aleja świerkowa, zapamiętana przez Kraszewskiego z dzieciństwa i wspominana przez niego w późniejszych latach. Park nie jest jedynie dodatkiem do muzeum – stanowi integralną część miejsca i pomaga odtworzyć atmosferę dawnego Romanowa.

Od frontu zachowała się również historyczna brama wjazdowa z XIX wieku.

Kaplica św. Anny

Na północnym skraju parku znajduje się klasycystyczna kaplica św. Anny, wzniesiona na planie koła prawdopodobnie według projektu Jakuba Kubickiego.

Niewielką budowlę wyróżnia joński portyk i kopulaste sklepienie. W cokół kaplicy wmurowano rodzinne epitafia, dlatego pełni ona również funkcję mauzoleum rodów związanych z majątkiem.

Kaplica, dwór i park tworzą spójny zespół przypominający o wielopokoleniowej historii Romanowa.

Informacje praktyczne

Muzeum znajduje się w Romanowie, w gminie Sosnówka, na terenie powiatu bialskiego. Najłatwiej dotrzeć tutaj samochodem. Wizytę można połączyć ze zwiedzaniem Białej Podlaskiej, Włodawy, Kodnia lub innych miejsc południowego Podlasia i północno-wschodniej Lubelszczyzny.

Muzeum jest czynne od wtorku do niedzieli, ale godziny różnią się zależnie od sezonu. Park można odwiedzać również poza godzinami pracy ekspozycji. Aktualny cennik, godziny otwarcia oraz informacje o wystawach najlepiej sprawdzić bezpośrednio na stronie Muzeum Józefa Ignacego Kraszewskiego.

Na zwiedzanie dworu i spokojny spacer po parku warto przeznaczyć około półtorej godziny.

Dlaczego warto odwiedzić Romanów?

Romanów jest jednym z najciekawszych muzeów literackich na Lubelszczyźnie. Jego największą wartością pozostaje autentyczny związek miejsca z dzieciństwem Kraszewskiego oraz zachowany zespół dworsko-parkowy.

To spokojna, położona z dala od głównych tras atrakcja, która pozwala lepiej poznać nie tylko biografię autora „Starej baśni”, lecz również świat dziewiętnastowiecznego dworu, rodzinnych kolekcji i polskiej kultury czasu zaborów.

Romanów - wieś w województwie lubelskim, leżąca niedaleko Wisznic, pomiędzy Białą Podlaską a Włodawą. Romanów słynie przede wszystkim z Muzeum Józefa Ignacego Kraszewskiego. Muzeum dostępne jest do zwiedzania odwiedziających, znajdują się ekspozycje stałe oraz wystawy czasowe. Muzeum stanowi zabytkowy dwór a całość otacza park. Jest to niezwykle urokliwe, spokojne miejsce wśród nadbużańskich lasów na Podlasiu.

Więcej informacji na temat muzeum można znaleźć na stronie :

http://www.muzeumkraszewskiego.pl/http://www.muzeumkraszewskiego.pl/