Radzyń Podlaski
Radzyń Podlaski to miejsce, gdzie historia i natura splatają się w jedną fascynującą całość. Kompaktowa i urokliwa – oferuje perłę architektury barokowo‑rokokowej, bogate wnętrza renesansowego kościoła, ślady kultury, przyrodnicze trasy i lokalny klimat. To propozycja zarówno na weekendowy wypad, jak i dłuższy pobyt kulturalno‑rekreacyjny. Oto 9 powodów, dla których warto odwiedzić Radzyń Podlaski.
WYCIECZKA PO RADZYNIU PODLASKIM LUB LUBELSZCZYŹNIE? - ZAMÓW U NAS -
1. Zespół pałacowo-parkowy Potockich
-
Rozległa rezydencja barokowo‑rokokowa zbudowana w latach 1685–1709 i przebudowana w połowie XVIII w. przez Eustachego Potockiego – dziś porównywana do Wersalu Północy.
-
Projekt autorstwa Jakuba Fontany z dekoracją rzeźbiarską Jana Chryzostoma Redlera – pałacowy kompleks dookoła dziedzińca honorowego i ogromnego ogrodu, połączony z oranżerią.
HISTORIA PAŁACU
Zamek dawniej – początki w XVI wieku
Historia rezydencji sięga przynajmniej 1522 roku, kiedy Bartłomiej Kazanowski był starostą Radzynia. Niewiele później – w 1534 r. – rodzinie Mniszchów przypadł w udziale zamek, który wraz z fosą i czterema narożnymi basztami odzwierciedlał typ „palazzo in fortezza” – połączenie warowni i rezydencji.
Barok i obronność: przebudowa 1685–1709
Z inicjatywy Stanisława Antoniego Szczuki rozpoczęto transformację w wyszukany pałac-obronny. Projektantem został Augustyn Wincenty Locci młodszy, który wraz z francuskim architektem de Fleniercem dodał alkierze, narożne wieże i elegancki ryzalit – czyniąc budowlę symbolem łączenia siły i estetyki.
Rokokowy blask: przebudowa 1750–1755
Kulminacyjna zmiana nastąpiła za Eustachego Potockiego i jego żony Marianny z Kątskich. Zlecili Jakubowi Fontanie gruntowną przebudowę. Pałac przybrał kształt podkowy – korpus główny połączony z długimi oficynami. Wzorowano się na „entre cour et jardin” – układzie rodem z Wersalu.
Na fasadach pojawiły się bogate grupy kamiennych rzeźb autorstwa Jana Chryzostoma Redlera (np. herby Potockich i Kątskich, postaci kozaka i turka), a wnętrza przyozdobiły freski Jana Bogumiła Plerscha, sztukaterie Józefa Lappena i detale kamieniarskie Michaela Dollingera.
Przeszłość ciężka i bolesna
-
1864: w czasie powstania styczniowego Rosjanie urządzili w sali balowej sąd polowy, a piwnice stały się więzieniem.
-
1920: majątek przeszedł z rąk Potockich, Sapiehów i Czartoryskich do Bronisława Szlubowskiego – następnie pałac przekazano państwu, a w okresie wojny i międzywojnia służył administracji oraz sztabom.
-
1944: wycofujący się Niemcy spalili pałac, niszcząc dach i wnętrza – zachowały się sztukaterie i rzeźby głównie dzięki trwałej konstrukcji.
-
Od ruiny do renesansu
-
Po 1950: zabezpieczono ruiny i odbudowano dachy. W latach 1960–70 przeprowadzono remont fasad, a część pałacu zaadaptowano na sąd i szkołę muzyczną.
-
Lata 2009–2023: etapowe prace konserwatorskie – elewacje, rzeźby, bramy. W 2015 r. pałac przekazano miastu, uzyskał status „perły rokokowej” w plebiscytach i otrzymał fundusze z UE (ponad 20 mln zł). Od 2021 do 2023 prowadzono kompleksową rewitalizację wnętrz i elewacji.
-
17 marca 2024 – uroczyste otwarcie zrewitalizowanego kompleksu
Współczesne znaczenie i przyszłość
Pałac wciąż odzyskuje swoją dawno utraconą świetność, planuje się tam utworzenie Muzeum Kultury Sarmackiej. Przestrzenie pałacowe mają także służyć edukacji i kulturze – centrum muzyczne, wystawy, spotkania mieszkańców. To również impuls dla lokalnego rozwoju: terenów hotelowo-gastronomicznych i wydarzeń o charakterze regionalnym .
2. Oranżeria – galeria wśród zieleni
-
Wzniesiona ok. 1756–59 jako część pałacowego układu, ozdobiona rzeźbami: rydwan Apollina i putta-addony autorstwa Redlera – jeden z najbardziej reprezentatywnych przykładów rokoka w Polsce.
-
Dziś pełni funkcję Radzyńskiego Ośrodka Kultury oraz galerii sztuki, w której odbywają się wystawy i wydarzenia kulturalne.
3. Kościół pw. Świętej Trójcy
-
Budowany od 1612 roku, ukończony w 1641 roku – wizytówka renesansu lubelskiego na szlaku regionalnym.
-
Wyposażenie: późnorenesansowa ambona, barokowy ołtarz, nagrobki rodziny Mniszchów w kaplicy Matki Boskiej Różańcowej oraz obrazy Józefa Buchbindera.
-
Kaplica Pana Jezusa – miejsce związane z aktem przysięgi powstańców styczniowych.
4. Kaplica Aniołów Stróżów i skwer podróżników
-
Zamknięta między ogrodami i zabytkami, kaplica jest areną obchodów “Dni z Aniołami” – tradycja lokalna z XVII wieku .
-
W centrum Radzynia znajduje się Skwer Podróżników – miejsce inspiracji, z tablicami słynnych odkrywców, m.in. Roberta Makłowicza i Neli Małej Reporterki.
5. Szlak Renesansu Lubelskiego
-
Radzyń to ważny punkt na trasie ok. 250 km, po której idą miłośnicy renesansowych pałaców i kościołów.
6. Przyroda i rekreacja
-
Park pałacowy z alejkami i stawami to idealne miejsce na spacer.
-
Okolice oferują trasy rowerowe, ścieżki dydaktyczne, rezerwaty (Żurawiniec, Broszewskie Bagno), a także rzekę Białkę i Bug – świetne do spływów i obserwacji ptaków .
7. Kultura i festiwale
-
Dni Karola Lipińskiego – hołd dla znanego kompozytora i skrzypka, jemu dedykowany jest festiwal muzyki klasycznej i koncerty w Oranżerii.
-
Spotkania z Piosenką Autorską, konkursy satyryczne, folkowe i fotograficzne – Radzyń tętni życiem artystycznym.
8. Trasy tematyczne i miejskie spacery
-
Miejskie trasy „Spacerkiem po Radzyniu” prowadzą turystów przez pałac, kościół i historyczne centrum – idealne na 2‑godzinny spacer.
-
Wydawany jest także przewodnik z Radzyńską Odznaką Turystyczną dla pasjonatów historii.
9. Sery
W Radzyniu Podlaskim funkcjonują duże zakłady mleczarskie - SPOMLEK tworzące znane w całej Polsce produkty spożywcze.
Więcej ciekawych informarcji na temat Radzynia Podlaskiego znajdziesz na: www.krainaserdecznosci.pl
WYCIECZKA PO RADZYNIU PODLASKIM LUB LUBELSZCZYŹNIE? - ZAMÓW U NAS -
